GS.VS Trương Công Phú: Hạ lãi suất thôi, chưa đủ

Lãi suất đã hạ, vẫn ít DN vay Ảnh: Hoàng Long Theo GS.VS Trương Công Phú, một số nhà băng lớn trong quý 1 vừa qua tín dụng không tăng, thậm chí có thể nói là giảm. Trong tháng 3, nhà băng quốc gia quyết định hạ trần lãi suất huy động các kỳ hạn ngắn dưới 6 tháng về mức 6%, để tác động đến tín dụng, nhưng với điều kiện kinh tế bây giờ, khi cộng đồng doanh nghiệp khó khan, nền kinh tế có dấu hiệu đình trệ, giảm phát thì để kích tín dụng cần những kế hoạch cụ thể hơn, biện pháp cụ thể hơn. Kế hoạch tín dụng là đi tìm nguồn ở đâu, và cho vay như thế nào. Lãi suất huy động hạ có thể dễ, nhưng làm sao cũng phải để lãi suất cho vay hạ tương ứng. Ngân hàng quốc gia chỉ đã quan tâm đến việc hạ lãi suất đầu vào, vậy còn lãi suất đầu ra? PV: Thưa ông, lãi suất cho vay đã được các nhà băng điều chỉnh hạ. Một số lĩnh vực ưu tiên: xuất khẩu, nông nghiệp, nông thôn… về 8%. Thông điệp của ngân hàng quốc gia cũng mở ra là tạo điều kiện cho DN tiếp cận vốn. Nhưng tại sao DN vẫn không đậm đà vay vốn? GS.VS Trương Công Phú: Theo như số liệu mà Bộ trưởng Bộ Kế hoạch Đầu tư Bùi Quang Vinh ít trong một hội nghị của chiến trường, hiện thời lãi suất huy động 6% và lãi lãi suất cho vay là 13%. Thậm chí một số ngân hàng hạ lãi suất vay xuống 12% , 11% . Có tức thị chênh lệch lãi suất vẫn ỏ mức 5%-6%. Vậy thì ai quản lý 6% này? 6% là ngân hàng thương nghiệp được quyền sử dụng vào các mục đích chi cho bộ máy quản lý của nhà băng, chi để trang thiết bị đầu tư ngành nhà băng, chi để nộp thuế, chi để trả lai huy động vốn, và các quỹ phúc lợi của nhà băng. Trong điều kiện thường ngày thì chênh lệch lãi suất là 2,5%. Trong điều kiện DN khó khăn thì mức chênh lệch còn phải ít hơn 2,5%. Như thế có tức thị lãi suất cho vay ra cũng chỉ nghiêng ngả ở mức 8-9% cho nhiều lĩnh vực chứ không chỉ trong 5 lĩnh vực ưu tiên. Bao bấy lâu, và cho đến bây chừ chẳng có DN nào vay được mức lãi suất ấy, nếu cộng thuế phí vào thì mức lãi suất tiếp cận toàn mười mấy phần trăm. Phải phấn đấu hạ cả lãi suất huy động và cho vay bằng hành động thì DN mới vay vốn chứ. Tôi đọc báo và thấy thông báo, các nhà băng khối quốc gia như Vietinbank, Vietcombank, BIDV, Agibank vẫn lãi đến trăm tỷ, ngàn tỷ. Đừng bảo lợi nhuận của ngân hàng giảm, nếu lợi nhuận giảm mà vẫn chi tiền ra hàng chục, hàng trăm triệu đồng để từ thiện là cần đặt câu hỏi. Nhưng thưa ông, cái lý mà ngân hàng đưa ra là các ngân hàng vẫn phải trả lãi cho nền kinh tế, và việc chênh lệch lãi suất chẳng thể nhìn từ con số bề ngoài huy động 6& cho vay 11%- 12%? Các DN khi kinh dinh đều phải dựa trên nguyên tắc quản trị và rủi ro. Ngân hàng cũng là DN thì cũng phải chịu rủi ro. Có nhiều ý kiến bàn về câu chuyện ích nhóm dẫn đến thực tại, nhà băng rót vốn không đúng nơi. Có những doanh nghiệp không kế kế hoạch kinh doanh tốt, không biểu lộ được khả năng trả nợ nhưng vẫn tiếp cận được nguồn vốn khổng lồ cả trăm tỷ, nghìn tỷ. Còn có DN thì khát vốn nhưng lại không tiếp cận được. Vốn đưa không đúng địa chỉ, dẫn đến thất thoát là lỗi của nhà băng chứ không phải lỗi của DN. Thông tư 09/2014 được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung Thông tư 02, trong đó có quy định về việc cơ cấu lại hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ được kéo dài đến ngày 01/04/2015. Một thông điệp đang được ngầm hiểu, ngân hàng vẫn phải nuôi nợ để đòi được nợ? Khi tôi cho anh A vay tiền để mua một cái Honda trị giá 20 triệu. Anh A đi chở thuê, lấy tiền sống và trả nợ lãi cho nhà băng mới được 5 triệu còn thiếu 20 triệu. Nhưng giờ chiếc Honda mất thì anh A làm gì và ngân hàng làm gì? nhà băng lại cho anh A vay thêm tiền để mua 1 cái Vespa mới để anh A đi làm và trả nợ? Bản chất của việc trả nợ là phải lấy một phần lợi nhuận ra trả. Nhà băng khi cho vay thì phải tính đến khoản khấu hao cơ bản các tài sản. Giờ anh A vay tiền mua Vespa trả nợ, thì trả nợ mới chứ. Việc ngân hàng cho cơ cấu lại nợ theo nguyên tắc giữ nguyên nhóm nợ bản chất là giãn nợ, hoãn nợ không chịu trông thẳng vào khoản nợ có thể mất. Đây cũng chính là duyên do dẫn đến con số nợ xấu bát nháo. Các tổ chức xếp hạng quốc tế đưa ra một số liệu, cơ quan quản lý trong nước đưa ra một số liệu. Một ngành nhạy cảm mà số liệu mỗi nơi 1 khác, không chuẩn nhau thì quản lý như thế nào. Tôi dẫn ra một trường hợp. Nhà băng Nhà nước tái cấp vốn 30.000 tỷ đồng cho các ngân hàng thương nghiệp để tương trợ thị trường bất động sản. Đến thời khắc hiện tại, gói hỗ trợ lãi suất này chỉ mới giải ngân được 4%. Chưa nói là con số 30.000 tỷ đồng này so với tổng dư nợ bất động sản không lớn. Chưa kể, 30.000 tỷ để giải quyết nợ xấu bất động sản chỉ là muối bỏ biển. Khi tung vốn cứu thị trường bất động sản là phải đưa vốn vào những dự án đang dở dang. Các dự án đang xây dở 70% - 80% thiếu vốn nay phải dừng lại. Phải dùng tiền thêm 20% để hoàn thiện các dự án này, để dự án có thành phẩm bán ra. Đằng này vốn dùng để xây mới nhà ở từng lớp thì chỉ cứu được các DN xây lắp không có công trình, còn làm sao giải quyết được hàng tồn kho bất động sản. Trân trọng cảm ơn ông! Hồ Hương (thực hành)